Vandaag hebben we voor jullie een interview met Ninja Paap-Luijten, onder andere bekend van het boek Oragayn, waar Bren enorm enthousiast over was (zie review). Momenteel is ze druk bezig met nieuw werk! Voor de mensen die jou nog niet kennen, Ninja, kun je jezelf even introduceren?
Ninja: Ik ben Ninja (zo heet ik echt), getrouwd met een hele lieve man en moeder van ook al zo’n lieve dochter. Ik ben een echte lees- en schrijffanaat. Al toen ik klein was, las ik alles wat letters had. Toen ik een jaar of dertien was, ontdekte ik Stephen King. Nog steeds lees ik zijn werk heel graag. Bovendien is hij wel een echte inspiratiebron voor me geweest; zijn boek ‘Over leven en schrijven’ moedigde me aan om te blijven doen wat ik graag deed. En intussen heb ik zelf een roman en verschillende novelles op mijn naam staan. Naast schrijven en lezen ben ik graag bezig met kleuren, puzzelen en toekijken hoe mijn man zit te gamen. (De games van tegenwoordig zijn vaak spannender dan films. Beter ook!) Voor mijn ontspanning beoefen ik Tai Chi. Voor de inspanning beoefen ik bujinkan (dat is een Japanse martial art). Behalve auteur ben ik ook ‘tekstninja’ (een proeflezer die net wat verder gaat) en vertaler Engels-Nederlands.
Jeffrey: Dat klinkt alsof je flink “geletterd” bent! Met Stephen King als grote voorbeeld is het niet zo gek dat je door bent blijven schrijven. Zelf heb ik dat boek ook gelezen en het inspireerde mij ook enorm, zelfs nadat ik al mijn trilogie had geschreven, want toen las ik het boek pas. Maar de tips die hij deelt zijn echt van onschatbare waarde! Hoe ben je eigenlijk begonnen als schrijver en vertaler geworden?
Ninja: Geen idee hoe ik met schrijven ben begonnen. Ik was op school af en toe aan het rommelen met verhaaltjes, onzinstukjes en meer van die dingen. Ik weet wel hoe het serieuzer werd: ik kocht een laptop toen ik ging studeren. Ineens schreef ik eigenlijk iedere dag wel. Vooral voor de lol, maar na een tijdje had ik toch steeds vaker het gevoel dat het zo slecht nog niet was. Bovendien wilde ik dolgraag fantasy lezen dat toegankelijk geschreven was, waarin vrouwen en mannen gelijk waren en verschillende soorten vreedzaam samenleefden – en ik kon dat niet vinden. (Was er misschien best, maar e-books waren er toen nog niet en in de bieb stond het niet.) Dus schreef ik het zelf maar. Zo is ‘mijn’ wereld ontstaan waar uiteindelijk Oragayn ook in speelt. Mijn idee om vertaler te worden heeft deels eenzelfde oorzaak: Stephen King. Ik was bezig met de lerarenopleiding, vakgebied geschiedenis, en werd daar nogal depressief van. Op het laatst ben ik gestopt en naar iets anders gaan zoeken. Destijds was mijn man veel bezig met het ondertitelen van Dollar Baby’s. Dat zijn korte niet-commerciële films, meestal door studenten gemaakt of jonge filmmakers, gebaseerd op een verhaal van King. Ik had het idee dat het leuk zou zijn om de vertaalopleiding te doen, zodat ik daarmee mijn man wat kon meehelpen. Nu ben ik klaar met mijn opleiding en heb al wat verhalen vertaald, maar je kunt raden hoeveel filmpjes ik al heb ondertiteld … Blijk ik toch meer interesse te hebben in het vertalen van verhalen! Had ik kunnen weten, natuurlijk.
Jeffrey: Grappig dat ook bij jou het geval was dat je iets wilde lezen wat eigenlijk niet bestond. Dat was bij mijn trilogie ook het geval, dat ik daardoor juist zelf maar een verhaal ben gaan schrijven wat ik zelf graag zou willen lezen.
Bren: Wel heel gaaf om te horen dat je via een omweg dan uiteindelijk toch weer door Stephen King ook vertaler bent geworden. Ondertitelen is ook een tak van vertalen, toch? Was het een zware opleiding?
Ninja: Beschamend genoeg ken ik jouw werk niet. Daar verwacht ik wel een link van hoor, dat ik die kan opzoeken! Ondertitelen is een heel aparte tak van sport. Je moet niet alleen vertalen, maar het moet ook nog leesbaar zijn binnen de tijd. Dat kan behoorlijk puzzelen zijn. De vertaalopleiding (ik heb een hbo-opleiding gedaan) is pittig! Ik heb er wat jaartjes extra over gedaan, doordat ik het combineerde met schrijven en ook thuismoeder ben, maar ook als je er fulltime voor kunt zitten is het echt niet iets wat je cadeau krijgt. Ik heb er ontzettend veel van geleerd. Vertalen is echt een vak, het wordt gemakkelijk onderschat. Ik vind het in elk geval ontzettend leuk om te doen.
Bren: Dat is wel een flinke opleiding ja. Denk dat mensen het inderdaad erg onderschatten hoe moeilijk het is om het goed te doen.
Maar goed, we zijn natuurlijk in gesprek omdat je schrijft! Wat heb je ondertussen allemaal op je naam staan?
Ninja: Haha ja, je zou bijna vergeten dat ik dat ook nog doe! (Schrijven dus.) Mijn debuutroman was natuurlijk Oragayn. Daarna is Marrah uitgekomen. Als e-book is die gratis te downloaden via Kobo. Sinds kort is die ook als paperback te krijgen! Marrah speelt in dezelfde wereld als Oragayn.
Daarnaast werk ik aan een verhalenserie rondom Akiran, een man die de gekste dingen meemaakt en ondertussen zelf ook nog verandert. Elk verhaal heeft een element in de titel zitten, en de serie heet dan ook ‘De elementen van Akiran’. De verhalen zijn wel los te lezen. Deel 1 is Dwaalvuur, deel 2 is in juni uitgekomen en heet Aardeslang.
Ten slotte heb ik pas geleden een verhaal uitgebracht over een goblin, Garkan, en een man die Knops heet. Het zit in de planning om meer verhalen over Garkan te schrijven, want die goblin is echt veel te leuk om te laten liggen, maar dit eerste verhaal is keurig afgerond hoor, geen zorgen over een open einde of zo. Dat is ‘Eten voor de edelman’.
Ik zal niet tellen, maar ik heb een aantal afgeronde romans in diezelfde wereld liggen. Twee daarvan zelfs al geredigeerd. Het is voor mij nog puzzelen of ik ze bij een uitgever kan onderbrengen, maar als dat nou echt niet lukt, ga ik toch proberen ze zelf netjes uit te geven. Ze zijn te mooi om te laten liggen.
Jeffrey: Kun je ons ook iets vertellen over je schrijfproces? Heb je een speciaal plekje waar je schrijft? En ben je meer een plotter of een pantser?
Ninja: Geen speciale plekjes, ik schrijf gewoon aan tafel of op de bank. Net wat uitkomt. Tegenwoordig pak ik graag potlood en een notitieboekje voor de eerste versie, dan schrijf ik gerust een paar regels ‘even tussendoor’. Met de laptop zit ik altijd aan tafel. Vroeger zat ik daarmee ook weleens op de bank, maar sinds ik RSI heb gehad doe ik dat maar niet meer.
Normaal ben ik een freewheeler. Ik plot zelden. Vaak weet ik wel wat er ongeveer gaat gebeuren (het verhaal in 1 á 2 zinnen) en waar het eindigt, maar alles daartussen ligt open.
Ik heb één keer een manuscript op basis van een plotlijn uitgewerkt, maar dat was ook slechts een A4. En ook daarbij gebeurde er genoeg wat ik niet had bedacht van tevoren.
Zeker bij mijn hele dikke verhalen vraag ik me soms ook af hoe ik het doe. Dan lijkt het wel alsof het verhaal een eigen leven heeft … compleet met eigenwijze wil. Want soms wil ik linksaf en gaat het verhaal rechts. Of achteruit, naar de vorige kruising. Dat is het nadeel van schrijven zonder plot. Ik moet af en toe echt achter mijn verhaal aan!
Bren: Ai… RSI? Dat is niet zo heel fijn om te hebben als schrijver! Waar haal je eigenlijk je inspiratie vandaan? Als je zo’n hele wereld neerzet moet je wel een hele levendige fantasie hebben!
Ninja: RSI is ook buiten schrijven heel onhandig. (Mensen, las pauzes in!) Mijn inspiratie komt vaak uit deze wereld. Bij Oragayn is een deel van het verhaal voortgekomen uit een krantenartikel over een grasveldje bij een voormalig weeshuis, waar steeds botjes werden gevonden. Dat bleken botjes van kinderen te zijn die lang geleden in het weeshuis waren gestorven en daar waren begraven. De wereld van Oragayn is ontstaan doordat ik iets wilde schrijven over een wereld waarin volop magie was, maar geen technologie. Ze kunnen van alles uitvinden, maar meestal werkt de magie het tegen. (Zo lopen klokken niet goed, tenzij een magiër ze tegen de invloed van magie beschermt. En dat is altijd tijdelijk. Dus bijna niemand heeft een klok.) Tegelijk dacht ik: als die wereld nou eens ouder is dan de onze? Een oude beschaving? En als daar nou eens wat verstandiger wordt omgegaan met elkaar? Zo is de wereld van Oragayn een beetje ontstaan. Beetje van onze wereld, beetje van ‘wat als’, beetje wensdroom. Het is vast wel opgevallen dat mijn hoofdpersonen klassieke heldentrekjes hebben, terwijl ze ook heel menselijk blijven. Ja, de ene is vampier en de andere magiër, maar in feite zijn ze allemaal gewoon mannen en vrouwen van vlees en bloed die proberen hun wereld een beetje beter te maken. Meer niet. Dat is het uitgangspunt.
Bren: Als je een personage uit je boeken zou kunnen zijn, wie zou je dan willen zijn en waarom?
Oef! Dat is lastig. Extra lastig omdat ik veel verder ben met schrijven dan met publiceren. Veel personages hebben dingen meegemaakt die ik niet zou willen meemaken. Mag ik combineren? Bij Vesaljev bewonder ik zijn zelfbeheersing en zijn stille kracht. Héléna is een onafhankelijke, moedige vrouw. William geeft altijd goede adviezen en steunt zijn vrienden zonder uitzondering. En koningin Enna neemt altijd weldoordachte beslissingen. Ze hebben allemaal wel iets moois. Ze hebben echter ook allemaal een achtergrond. Als ik móést kiezen, zou ik toch voor Aaron gaan. Ik bedoel: magiër! Dat zou ik ook wel even willen meemaken!
Bren: Mooie keuze! Lijkt mij ook wel wat om magische krachten te hebben, zoals Maleficent bijvoorbeeld, mijn all time favourite! En ook eentje met een flinke achtergrond!
Jeffrey: Het zijn altijd wel hele lastige keuzes! En juist dat ze zoveel achtergrond hebben maakt dat ze voor jou als auteur ook echt leven, tenminste dat is mijn ervaring er altijd mee. Als ik moest kiezen zou ik denk ik voor Räz of Lerion gaan. Räz omdat hij ondanks alle tegenslagen gewoon door blijft gaan voor waar hij in gelooft en Lerion omdat hij zo’n avontuurlijk leven heeft.
Bren: Wat zou voor jou nog echt een verhaal zijn dat je graag zou willen schrijven, Ninja? Of iets dat je zou willen bereiken?
Ninja: Ik denk dat ik dat verhaal al schrijf. Zoals ik al zei: ik ben met schrijven een stuk verder. Elk nieuw manuscript is een nieuwe uitdaging, maar de romans rondom Fréyutan, de Garde en alles daaromheen, dat blijven toch mijn favoriete verhalen. Daar stop ik ziel en zaligheid in, om maar een cliché te gebruiken… Wat ik zou willen bereiken? Dat mijn boeken door meer mensen worden gelezen. Elke keer als er weer iemand zegt dat ze nog nooit fantasy hadden gelezen, maar mijn verhaal erg prettig leesvoer vonden, ben ik blij! Het liefst zie ik mijn boeken terug in de boekhandels, tussen de romans en thrillers. Dat erover wordt gepraat bij boekenclubjes en op scholen. Ik heb nog een lange weg te gaan, maar ik geef niet snel op. Ik schrijf gewoon door en er zijn steeds weer nieuwe lezers die mijn verhalen ontdekken.
Jeffrey: Nu vind ik het zelf altijd grappig dat veel mensen zeggen, vooral Bren, dat ze op moeten passen met wat ze zeggen, omdat alles wat ze zeggen in mijn boeken gebruikt kan worden. Heb jij ook bestaande mensen in je verhalen verwerkt? Of gebeurtenissen uit de werkelijkheid in je boeken verwerkt in het verhaal?
Ninja: Hahaha als ik bestaande mensen erin heb verwerkt, ga ik dat uiteraard niet zeggen! Uitzondering is ‘Eten voor de edelman’. Een van de hoofdpersonen in dat verhaal heet Knops, en die is geïnspireerd op Stef Knops, de beheerder van Facebookgroep ‘Maxi mini bieb Aurora’. (Hij vroeg er zelf om )
En qua gebeurtenissen… ik laat me behoorlijk door onze wereld inspireren, ja. Zoals gezegd, bij Oragayn was een artikel over begraven kinderen bij een voormalig weeshuis een bron voor ideeën, maar het zit vaak vooral in de thematiek.
Bren: Stef Knops is een bekende voor ons uit het boekenwereldje Leuk dat hij erin verwerkt is! Ik denk dat uiteindelijk veel schrijvers wel veel van zichzelf en hun ervaringen in hun verhalen stoppen. Dat is ook zo’n ding wat Stephen King zei, dat je moet schrijven over waar je verstand van hebt, wat dicht bij je ligt.
Jeffrey: Dat is wel vaak de strekking met fantasy en scifi denk ik en ook wat het juist zo sterk kan maken. Ondanks dat het een andere wereld is en de personages vaak geen mensen gaat het toch juist heel erg om de personages en om alles wat hen drijft. Juist dat maakt vaak dat je dingen ook op een andere manier goed kunt belichten of dingen aan de kaak kunt stellen die in onze eigen wereld spelen, vaak dingen die dicht bij de schrijver liggen, of waar ze zich mee bezig houden, of druk om maken. Je noemde Stephen King natuurlijk al als grote voorbeeld, maar welke boeken en schrijvers kun je ons ook aanraden?
Ninja: Ik ben zelf dol op Jim Butcher, Haruki Murakami en Carlos Ruiz Zafón. De boeken ‘Metro 2033’ en ‘Metro 2034’ van Dmitry Glukhovsky vond ik een aangename verrassing (ik denk alleen niet in het Nederlands te vinden, ik las ze in het Engels). En natuurlijk kennen jullie van eigen bodem Ursula Visser. Tsja zo kan ik nog wel even doorgaan hoor, er zijn zo veel leuke boeken en auteurs. Ook van eigen bodem: de Onzichtbare Maalstroom-serie van Jasper Polane. Dat zijn erg leuke boeken.
Bren: Waar ik nu ook nog erg benieuwd naar ben, wat maakt jou jou?
Ninja: Euuuuh… mijn aard en opvattingen denk ik. Die vind je ook wel terug in mijn schrijfwerk. Dit klinkt heel duf, misschien, maar ik zou graag zien dat mensen wat liever zijn voor elkaar. Er wordt zo veel op elkaar gemopperd. Wat meer behulpzaamheid zou de wereld best wat mooier kunnen maken.
Jeff: Ik denk niet dat dat heel duf is hoor. We mogen inderdaad best wat liever voor elkaar zijn! We zijn zo’n beetje aan het einde van het interview beland, maar ik wil je nog een laatste vraag stellen, die we eigenlijk altijd stellen: Wat zou je de lezers van dit interview nog mee willen geven over boeken en lezen?
Ninja: Over boeken en lezen? Lees wat je leuk vindt. Leg gerust een boek weg als het tegenvalt, het leven is te kort voor stomme boeken. Probeer eens gek te doen: kijk eens wat jij vindt van een boek dat afgekraakt wordt; vind jij het ook zo slecht? Spreek gerust uit wat je graag zou willen lezen, maar niet kunt vinden. En als je een boek of verhaal leuk vond en de auteur is te bereiken, dan mag je die vast een berichtje sturen. De ervaring horen van de lezer is voor een auteur altijd een cadeautje.
Bren: Ontzettend dank voor deze mooie woorden en het interview! We hebben er in ieder geval van genoten en we hopen de lezers van dit interview natuurlijk ook! Als je hem nog niet hebt gelezen, ga dan zeker Oragayn lezen en al het andere werk van Ninja, want ze schrijft echt heel goed! En houd ons blog in de gaten, want er komen weer leuke winacties aan de komende tijd, want het wordt immers steeds meer herfst! 😉
Happy reading!
Liefs,
Bren, Jeffrey & Ninja
The Book Dragon's Nook 